داستان عبری آموختن من : از امیر مسعود نعمت اللهی : آپادانا مهر - آبان 1388
ساعت ۸:٤٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٩/٥   کلمات کلیدی: عبری ،یهودیان ،دیاسپورا ،امیر مسعود نعمت اللهی

زبان عبری

 

فکر میکنم مدت ها پیش بود که عمو محمد عزیز در نامه ای از من خواسته بودند تا مطلبی راجع به اینکه آموختن زبان عبری را چگونه یافته ام، برای آپادانا بنویسم. مشغله های ذهنی زیاد در نهایت باعث شد یادگیری زبان عبری را برای مدتی طولانی به کنار بگذارم. حال که  فرصتی پیش آمده تا دوباره آموختن عبری را پی بگیرم ، موقعیت را مناسب دیده این مطلب را برای خوانندگان آپادانا می نویسم.

 

یکی از مزایای رشته های علوم انسانی، رابطه تنگاتنگی است که با یکدیگر دارند. در دید اول حوزه مطالعاتی ادبیات انگلیسی تنها باید به متون ادبی به جا مانده از جزایر بریتانیا و آمریکا محدود شود اما هر دانشجویی اگر بخواهد قدمی به جلو بردارد و مسائل را بهتر درک کند حملات شدیدی را از ناحیه ادبیات لاتین و یونانی، مطالعات فلسفی، ایده های روانکاوانه، مطالعات زنان و جدیدا هم مسائل محیط زیستی (ٍEcocriticism) متحمل می شود.

 

یکی از مسائلی که سال گذشته شدیدا ذهن من را به خود مشغول کرده بود خط مشخصی از تفکر فلسفی است که از نیچه در قرن 19 آغاز شده به هایدگر در ابتدای قرن 20 رسیده و بالاخره با فیلسوف مشهور فرانسوی ژاک دریدا (1930-2004) تکامل یافته است. این خط که هم اکنون به ساختارشکنی (Deconstrustionism) مشهور است پر است از ایده های شدیدا انقلابی و تفکر برانگیز که گاهی با 2500  سال سنت فلسفی غرب هم مشکل دارد. همانطور که از اسمش پیداست آمده تا بشکند و برود. نکته جالب تری که ما را به زبان عبری نزدیک تر می کند نقش موثر متفکرانی با ریشه های یهودی در این نوع تفکر است. خود دریدا از یهودیان سفارادی (پرتغالی و اسپانیایی) است که تحت تاثیر معلم خود ایمانوئل لویناس، باز هم از متفکران سرشناس یهودی،  بوده است. برایم سوال شده بود که آیا یهودی بودن می تواند تاثیری در شکل گیری این ایده های شگرف داشته باشد؟ با جویا شدن این سوال از یکی از استادان دانشکده که خود عبری دان عجیب و غریبی است به نتیجه عجیبی رسیدم: نه تنها که یهودی بودن نقش موثری در شکل گیری این افکار دارد بلکه ریشه ی اصلی این افکار را می توان در کتاب مقدس یهودیان یا آن چیزی که مسیحیان به آن می گویند عهد عتیق یافت. برای من خیلی جالب بود بدانم ریشه یکی از جدید ترین متد های فلسفی را می توان در یکی از قدیمی ترین متون آنهم متنی که ما مذهبی می دانیم یافت. و این جرقه ای بود برای شروع مطالعه کتاب مقدس و البته زبان اصلیش : عبری باستانی.

 

عبری باستانی (Biblical Hebrew) زبانی است که قوم بنی اسرائیل به آن سخن می گفتند. اگر بخواهیم تاریخی با این مسئله برخورد کنیم سند مهم و قابل استنادی که حاکی از وجود قوم بنی اسرائیل آنچنان که در کتاب مقدس نقل می شود و یا از ابراهیم و اسحاق تا موسی و سال ها بعد از موسی وجود ندارد. سندهای تاریخی ما به زمان حضرت داوود در 3000 سال پیش مربوط می شود. 400 سال بعد، قلمرو اسرائیل در 586 قبل از میلاد مورد تهاجم بابلی ها قرار می گیرد و بنی اسرائیل به اسارت گرفته می شوند. کوروش پادشاه ایرانی آنها را از اسارت آزاد می کند و به آنها اجازه میدهد در اورشلیم معبد خود را از نو بسازند. چند صد سال بعد در 70 بعد از میلاد رومی ها تصمیم می گیرند بار دیگر معبد را خراب کنند و در اینجاست که یهودیان پراکنده می شوند، چیزی که خود به آن دیاسپورای قوم یهود می گویند.

 در اینجاست که نقش حیاتی زبان عبری را درک می کنیم. اگرچه هیچکس دیگر به زبان عبری سخن نمی گفت اما زبان عبری هنوز در کنیسه های سراسر جهان و مهم تر از همه در نوشتار حفظ شد. یهودیان به این صورت بود که در طول 2000 سال "یهودی" باقی ماندند. تمامی کتب و مراسلات یهودیان به زبان عبری انجام می شد و این معنایش این بود که اگر کسی در نقطه ای ازجهان کتابی به عبری چاپ می کرد همه یهودیان دیگر می توانستند آن را بخوانند. زبانی که هم اکنون درکشور اسرائیل به آن صحبت می شود نتیجه تلاش های منحصر به فرد زبانشناسان اسرائیلی در نو کردن یک زبان باستانی است. درباب منحصر به فرد بودن این تلاش فقط تصور کنید می توانستیم به زبان نیاکان ایران باستان خود صحبت کنیم و جوک هم بگوییم. آنچه که من هم اکنون یاد میگیرم همان عبری باستانی است که تنها در مطالعه متون عبری باستان به کار می آید. مطمئنا روزنامه های عبری نظیر "هاآرتص" و "یدیوت هاآرنوت" خیلی برای من مفهوم نیست.

مشکل اصلی یادگیری یک زبان باستانی خیلی در عین حال ساده به نظر می آید : هزاران سال است که احدی به این زبان صحبت نمی کند. و وقتی این زبان خاص یک قوم باشد مشکل دیگری پیش می آید: شاید خیلی مشتاق نباشند که به شما درس بدهند. در اصفهان برا ی مثال، خود یهودیان تنها قواعد ابتدایی دستور زبان و تلفظ را در کلاس های دینی خود می آموزند و تا آنجا که من می دانم تک و توک هستند که زبان عبری را واقعا بلد باشند. بنابراین امید به داشتن استاد را فراموش کردم و اینجا بود که به سری کتاب های معروف "Teach Yourself " برخوردم که الحق تا میزان بسیار زیادی احساس نیاز به استاد را رفع می کند.

 

اگربخواهم بزرگترین لذتی را که از خواندن زبان عبری و کتاب مقدس می برم را بیان کنم : می گویم لذت برخورد و آشنایی با فرهنگی است  با یک طرز تفکر و زندگی خاص که در 3000 سال پیش از تفکرات اقوام باستانی تر بهره گرفت آنها را تغییر داد و کم کم یاد گرفت برای خود بیندیشد و اصول خود را داشته باشد و البته پایدار بماند و تاثیر گذارباشد، آنچنان که اثراتی از آن را می توان در جدید ترین متدهای فلسفی پست مدرن یافت.     

 

 

                                                 امیرمسعود نعمت اللهی

 

"امیر مسعود نعمت اللهی ، هم اکنون دانشجوی دوره کارشناسی ( لیسانس) ادبیات و زبان انگلیسی در دانشگاه اصفهان است. وی فرزند آقای دکتر علیرضا نعمت اللهی است."