درس هائی از ریاست جمهوری اوباما : از محمد مدنی : آپادانا دی - بهمن 1388
ساعت ٧:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/۱٤   کلمات کلیدی: باراک اوباما ،امام رضا (ع ) ،مکتب در فرایند تکامل ،سید حسین مدرسی طباطبا ئی

"ریاست جمهوری اوباما و درس هایی از آن"

 

یکسال گذشت . سه شنبه  شب تهران 20 ژانویه 2009 برابر با اول بهمن ماه 1387 از تلویزیون ماهواره ای شاهد مراسم سوگند و آغاز ریاست جمهوری آقای باراک حسین اوباما به عنوان چهل و چهارمین رئیس جمهور آمریکا و نخستین آنها با تباری آفریقائی و رنگ پوستی تیره شدم . شاید این نخستین بار بود که مراسم تحلیف ریاست جمهوری آمریکا این چنین موجب جلب توجه جهانیان و حتی خود آمریکائی ها شده بود . همه مفسران اینرا نقطه عطفی در بلوغ اجتماعی و سیاسی جامعه آمریکا به طور خاص و کل جوامع غربی به طور عام به حساب میاوردند . برای جامعه آمریکا که تا 40 سال پیش، جدا سازی نژادی به خصوص در ایالات جنوبی آن تا حد آپارتاید جاری وساری بود ، گذار یک انسان آفریقایی تبار تیره پوست از همه مراحل سناتوری، کاندیدا شدن، نامزدی حزب ، و نهایتا پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری، شبیه یک معجزه مداوم بود .

برای من جالب بود که تازه چند ماه پیش دریابم که محبوب ترین امامان بین ما ایرانیان و اهالی پاقلعه  پس از حضرت علی بن ابیطالب و حضرت امام حسین ، یعنی حضرت امام رضا ، نیز صاحب رنگ پوستی تیره بوده اند .این موضوع  نه تنها به هیچ وجه مانع اینکه ایشان امامت یعنی بالا ترین موقعیت دنیوی و اخروی نزد شیعیان را دارا باشند، نبوده است ( البته امامت منصبی خدائی وموکول به حکمت بالغه الهی است ولی بنا به تفسیر عالمان دینی ملاحظاتی نظیر آمادگی روحی و پذیرش اجتماعی مردمان روزگار در این حکمت هیچگاه بی تاثیر نبوده است .) بلکه حتی از نظر مامون عباسی هم برای معرفی ایشان به عنوان ولیعهد و جانشین اشکالی به وجود نمی آورده است.

منبعی که من طی مطالعه  آن اتفاقا به این نکته جانبی  نیز برخوردم کتاب ارزشمند و محققانه ایست بنام " مکتب در فرایند تکامل ".عنوان مکمل و توضیحی کتاب " نظری بر تطور مبانی فکری تشیع در سه قرن نخستین " و نویسنده آن  " سید حسین مدرسی طبا طبائی " است که ایشان دروس فقه و اصول و متون فلسفی را نزد اساتید حوزه علمیه قم نظیر آقایان فاضل لنکرانی، یوسف صانعی و مرحومین سلطانی، مرتضی مطهری، آیت الله مرتضی حائری، سید محمد محقق داماد ، تلمذ کرده اند. گذشته از تحصیلات حوزوی در سال 1361 از دانشگاه آکسفورد دکترا گرفته و از آن زمان در دانشگاه های آکسفورد ، پرینستون ، ییل ، هاروارد ، کلمبیا به تناوب مشغول تدریس بوده اند .

کتاب به انگلیسی نوشته شده و عنوان اصلی آن :

“CRISIS AND CONSOLIDATION IN THE FORMATIVE PERIOD OF SHIITE ISLAM”

چاپ فارسی آن با ترجمه هاشم ایزد پناه  ونسخه مورد استفاده من چاپ سوم مورخ آذرماه 1386 و ناشر انتشارات کویر است .

در زیر نویس صفحه 129 می خوانیم :

" البته خود حضرت رضا (ع ) که مادرشان از منطقه نوبه حبشه بود ، بسیار تیره رنگ بوده و مآخذ علم انساب و تواریخ و تراجم ایشان را به " اسود اللون " توصیف کرده اند ، ولی گویا نوع تیرگی رنگ حضرت جواد ( و همچنین حالت موی ایشان ) بسیار بیشتر به نوع آفریقایی آن نزدیک بوده است . مادر ایشان هم از مردم همان منطقه نوبه آفریقا بود . امام هادی و امام عسکری ( صلوات الله علیهما ) هم بسیار تیره رنگ بوده اند. ( برای امام هادی رجوع شود به کافی و در مورد حضرت عسکری به روایات متعدد از جمله در رجال کشی / کافی / کمال الدین و جز این ) "

 گویندگان و عالمان مذهبی که به حکم پیشه و علاقه شان دسترسی بیشتر و آسانتری به متون و منابع مذهبی داشته اند ، به احتمال زیاد از این موضوع آگاه بوده اند  ولی برای عموم ذکری از آن به میان نمی آورده اند. گر چه بسیار در مورد خصوصیات ظاهری سایر امامان از جمله بلند قامت نبودن امیر المومنین ، کیفیت خوب خضاب محاسن امام حسین در حین سفر جهادیشان به کربلا ، شباهت امام محمد باقر به پیامبر اکرم به شهادت یکی از صحابه رسول الله که عمر زیاد کرده بود ، شنیده ام ، مورد اخیر بسیار برایم تازگی داشت .

نمیدانم آیا سردبیر روشن اندیش و روشنگر یکی از اندیشمندانه ترین نشریات هفتگی ( فعلا تعطیل شده ) ایران هم که در استحکام اعتقادات شیعی ایشان شکی ندارم ، از موضوع فوق اطلاع داشته اند یا خیر . به هر حال ایشان ضمن یادداشتی که به مناسبت پیروزی آقای اوباما در نشریه شان به تاریخ شنبه 18 آبان 1387 با عناوین ( رئیس سیاه در کاخ سفید ) و نیز    (برده ای که ارباب شد ) می نویسند :

 

" تاریخ آمریکا تاریخ تبعیض نژادی است . اگر پیامبر اسلام در عصر جاهلیت عرب ، بلال سیاه حبشی را سخنگوی اسلام قرار داد در آمریکای مدرن قرن هیجدهم برده داری و سیاه کشی رسم زمانه بود . اما توسعه سیاسی در این کشور آمریکائی ها را ناگزیر از آن کرد که سیادت سیاهان را بپذیرند در حالی که ما که پیرو مذهب و سنت رسول رحمت هستیم حتی اگر امکان رای دادن در ایالات متحده آمریکا را داشتیم احتمالا به مک کین رای میدادیم و در ایران بعید است حاضر باشیم روزی به هم میهنان سیه چرده جنوبی خود رای دهیم . "

 

من با نتیجه گیری و فرضی که سردبیر محترم در مورد نحوه رای دادن ایرانیان نموده است ، هم عقیده نیستم .

به گمان  من ازحدود 200 سال پیش که حضور بردگان آفریقایی تبار زنگباری در خانه های اعیان رایج شد  . مفهوم بردگی و رنگ تیره پوست به نوعی در ذهن حتی ما ایرانیان  آمیخته شد طوریکه   " سیادت قریشی " با  " تیرگی پوست " در تصور عموم  به صورت دو امر نا همگون یا متضاد با یکدیگر در آمدند. انتشار افکار نژاد گرایانه در اروپا و آمریکا و سرایت آن بدین سو نیز مزید بر علت شدند. در حقیقت آگاهان مذهبی با عدم گفتگو در این باره به گمان خود برای امامان به نوعی آبروداری! کرده اند.

 

به امید روزی که بتوانیم در جامعه انسانی خود این آیه قران را از هر نظر ملاک داوری و رفتار در مورد همه انسان ها  با هر رنگ و دین و مسلک قرار دهیم که :

"ان اکرمکم عندالله اتقیکم". همانا گرامی ترین شما نزد خدا پرهیز کار ترین شماست (پرهیز از دروغگوئی و آزار دیگران.)

پایدار باشید. 

                                                         محمد مدنی